JAK DOBRAĆ ELEKTROZACZEP?

Jednym z najważniejszych elementów w systemach kontroli dostępu są elementy blokady wejść, którymi są najczęściej elektrozaczepy i zamki elektromagnetyczne. Elementy te w przeważającej mierze decydują o skuteczności całego systemu i bezpieczeństwie mienia, chronionego przez te systemy, dlatego właściwy dobór elementu blokady wejścia jest rzeczą bardzo istotną. Wbrew pozorom nie jest to zadanie łatwe, gdyż przy doborze tych urządzeń trzeba uwzględnić wiele różnych czynników. Poniżej, w kolejnych punktach wyliczone są najważniejsze z nich.

1. Elektrozaczep.
   Elektrozaczepy standardowe działają w ten sposób, że wejście zostaje odblokowane po podaniu napięcia na wejście sterujące. Bez zasilania urządzenia takie pozostają w stanie zablokowanym. Stosowane są powszechnie w systemach kontroli dostępu, w których wejście zostaje odblokowane na kilka sekund po podaniu kodu zamka szyfrowego, użyciu sterownika radiowego, klucza elektronicznego itp.
   
   
2. Zamek elektromagnetyczny.
   Zamki elektromagnetyczne, podobnie jak elektrozaczepy rewersyjne pozostają zablokowane tag długo, jak podawane jest napięcie sterujące. W przypadku zaniku zasilania w sieci energetycznej, wejścia, przy których zastosowano takie urządzenia zostają automatycznie odblokowane. Urządzenia działające w ten sposób stosowane są powszechnie w miejscach użyteczności publicznej, gdzie wymagają tego przepisy dotyczące bezpieczeństwa.
   Zamki elektromagnetyczne stosowane są też wszędzie tam, gdzie ze względu na konstrukcję drzwi lub ościeżnicy nie można stosować elektrozaczepów- np. drzwi szklanych, drzwi obrotowych itp.
   Zamki elektromagnetyczne stosuje się również zamiast elektrozaczepów ze względu na wyjątkowo prostą budowę mechaniczną, dzięki której praktycznie się nie zużywają. Należy jednak pamiętać, że zamek elektromagnetyczny działa odwrotnie niż elektrozaczep, tzn. urządzenie sterujące musi być przystosowane do tego, aby zasilać zamek elektromagnetyczny w sposób ciągły.
   
   
3. Konstrukcja drzwi.
   Drzwi mogą być wykonane z różnych materiałów- drewna, aluminium, tworzywa sztucznego lub metalu, różnią się też rozwiązaniami konstrukcyjnymi, które w nich zastosowano. Przy doborze elektrozaczepu należy uwzględnić oba te czynniki.
   Konstrukcja drzwi szklanych, zwłaszcza dwuskrzydłowych najczęściej uniemożliwia stosowanie elektrozaczepu, dlatego w takim przypadku należy stosować jeden lub dwa zamki elektromagnetyczne.
   W drzwiach drewnianych można stosować elektrozaczep dowolnego typu, jednak do jego mocowania zalecane jest stosowanie kątownika, który zapewnia znacznie pewniejszy montaż niż płaskownik.
   W miejscach, w których panuje duża wilgotność lub drzwi narażone są na zalanie wodą należy stosować specjalne elektrozaczepy wodoodporne. Podobnie w miejscach, w których drzwi muszą spełniać normy przeciwpożarowe i funkcjonować przez określony czas w wysokiej temperaturze należy stosować elektrozaczepy ognioodporne.
   
   
4. Masa drzwi.
   W budynkach spotyka się różne rodzaje drzwi. Większość stanowią lekkie drzwi z drewna, aluminium lub tworzywa sztucznego, przeznaczone do pomieszczeń mieszkalnych lub biurowych. Do drzwi tego typu stosuje się elektrozaczepy zwykle. Spotykane są też duże drzwi o niestandardowych wymiarach i drzwi metalowe, których wspólną cechą jest znacznie większa masa, niż w przypadku drzwi standardowych. Do takich drzwi należy stosować elektrozaczepy specjalne, o wzmocnionej konstrukcji, które zapewniają znacznie większą wytrzymałość na duże obciążenia, niż elektrozaczepy standardowe.
   
   
5. Kierunek otwierania drzwi.
   Norma DIN definiuje dwa typy drzwi: lewe i prawe.
   Drzwi lewe, to takie, które otwierają się do wewnątrz pomieszczenia, a ich zawiasy znajdują się z lewej strony lub drzwi otwierają się na zewnątrz pomieszczenia, a zawiasy znajdują się z prawej strony (patrz rysunek).
   Drzwi prawe, to takie drzwi, które otwierają się do wewnątrz pomieszczenia, a ich zawiasy znajdują się z prawej strony lub drzwi otwierają się na zewnątrz pomieszczenia zaś zawiasy znajdują się z lewej strony.
   Producenci elektrozaczepów oferują specjalne modele przeznaczone do jednego i drugiego typu drzwi, przez analogię są one nazywane elektrozaczepami lewymi lub prawymi. Konstrukcja tych elektrozaczepów jest zoptymalizowana do typu drzwi, do których są przeznaczone.
   Dostępne są też elektrozaczepy uniwersalne, które można stosować zarówno w drzwiach lewych jak i prawych. Elektrozaczep tego typu można montować w dwóch położeniach różniących się o 180 stopni- stąd elektrozaczepy te nazywane są odwracalnymi lub symetrycznymi.
   
   
6. Parametry zasilania.
   Elektrozaczepy i zamki elektromagnetyczne współpracują z systemami kontroli dostępu, różniącymi się konstrukcją i przeznaczeniem. Elektrozaczep należy dobrać do urządzenia, które nim steruje, w taki sposób, aby zachować zgodność parametrów elektrycznych obydwu urządzeń (napięcia, rodzaju zasilania i poboru prądu). Przede wszystkim należy ustalić napięcie i rodzaj zasilania (stale/zmienne). Przy zasilaniu stałym elektrozaczep pracuje najczęściej bezgłośnie, przy zasilaniu napięciem zmiennym elektrozaczep po podaniu napięcia wydaje z siebie charakterystyczny dźwięk. Następnie należy ustalić pobór prądu przez elektrozaczep, przy czym nie może on przekroczyć maksymalnej wartości dopuszczalnej dla urządzenia kontroli dostępu sterującego elektrozaczepem. W niektórych przypadkach wskazane jest, aby elektrozaczep pobierał możliwie mało energii (np. przy zasilaniu z baterii lub zasilacza awaryjnego). W takim przypadku należy wybierać elektrozaczepy o małym poborze prądu.
   
   
7. Sposób mocowania.
   Elektrozaczepy mocowane są do futryny drzwi przy pomocy elementów montażowych- kątowników i płaskowników. Elementy te służą nie tylko do mocowania elektrozaczepu, muszą również współpracować z zamkiem zamontowanym w ruchomym skrzydle drzwi. Z tergo powodu producenci elektrozaczepów oferują szeroką gamę płaskowników i kątowników. Płaskowniki są najczęściej elementami odwracalnymi, stosowanymi zarówno do drzwi lewych jak i prawych, kątowniki muszą być dobrane odpowiednio do typu drzwi. W podobny sposób mocowane są zamki elektromagnetyczne z tym, że do mocowania używa się zestawu kątowników umożliwiających montaż elektromagnesu lub płytki zwierającej w dowolnym położeniu. Wybierając konkretny typ elektrozaczepu należy sprawdzić, czy dostępne są elementy, które umożliwią jego montaż w drzwiach, do którego jest przeznaczony.
   
   
8. Funkcje dodatkowe.
   Elektrozaczepy z funkcją pamięci. Standardowy elektrozaczep pozwala a otwarcie drzwi tak długo, jak podawany jest do niego sygnał sterujący, co zazwyczaj trwa 3 do 5 sekund. Elektrozaczep w czasie pracy pobiera energię elektryczną, co w przypadku urządzeń zasilanych z baterii lub zasilacza awaryjnego nie jest wskazane. W takich systemach kontroli dostępu można stosować elektrozaczep z pamięcią, który zostaje odblokowany krótkim impulsem napięcia i pozostaje w tym stanie do czasu otwarcia i ponownego zamknięcia drzwi.
   
   Elektrozaczep z funkcja wyłącznika. Funkcja ta pozwala na mechaniczne odblokowanie elektrozaczepu. Dzięki temu drzwi, w których elektrozaczep jest zamontowany pozostają odblokowane niezależnie od tego, czy jest podany sygnał sterujący, czy nie.
   
   Elektrozaczep z regulacją zapadki. W elektrozaczepach tego typu można wysunąć zapadkę o 3 mm z normalnego położenia. Jest to istotne w przypadku zbyt dokładnie spasowanej furtki lub drzwi, ponieważ warunkiem poprawnej pracy elektrozaczepu jest w stanie spoczynku brak nacisku na zapadkę ze strony drzwi. Również zbyt duży luz między zapadką elektrozaczepu a językiem zamka w drzwiach nie jest wskazany, ponieważ może prowadzić do stukania drzwi przy silnym wietrze i przeciągach.
   
   Sygnalizacja stanu, w jakim znajduje się eletrozaczep. Elektrozaczepy wyposażone w odpowiednie czujniki mogą sygnalizować różne stany w jakich się znajdują- stan odblokowania(podanie napięcia sterującego), stan otwarcia lub zamknięcia drzwi. Informacje te można wykorzystać np. do sygnalizowania użytkownikom, że drzwi są odblokowane i można je otworzyć, przekazania informacji o tym, że drzwi nie zostały poprawnie zamknięcia do systemu alarmowego lub budowy tzw. śluzy składającej się z dwóch wejść, z których jedno musi być zamknięte, aby otworzyć drugie.
   
   
9. Trwałość elektrozaczepu.
   Elektrozaczepy to urządzenia od których zależy bezpośrednio bezpieczeństwo chronionych obiektów. Jest to też element kontroli dostępu najbardziej narażony na zużycie. Producenci podają najczęściej gwarantowaną liczbę cykli zmknięcia-otwarcia która jest miarą trwałości elektrozaczepu. Najczęściej liczba gwarantowanych cykli zamknięcia-otwarcia wynosi od 10 do 30 tysięcy.
   
   
10. Wytrzymałość elektrozaczepu.
    Parametrem określającym wytrzymałość elektrozaczepu jest maksymalny, dopuszczalny nacisk na zapadkę elektrozaczepu, wywierany przez zatrzask zamka zamontowanego w drzwiach. W standardowych elektrozaczepach nacisk ten wynosi ok 300kg, w elektrozaczepach wzmocnionych ok 1000kg.